بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) چیست ؟

بازاریابی شبکه ای یا نتورک مارکتینگ یکی از روش های بازاریابی فروش مستقیم است که به بازاریابی چند سطحی (Multi Level Marketing) شناخته می شود. بیش از ۷۰ سال است که شرکت ها از این استراتژی برای فروش محصولات خود استفاده می کنند و روز به روز فروش این شرکت ها رو به افزایش است.

بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) چیست ؟

مفهوم بازاریابی شبکه ای یا نتورک مارکتینگ ساده است و از دو اصل اساسی تشکیل شده است. اول، شرکتی که به منظور فروش کالاها و یا ارائه خدماتش به مشتریان خود، از نمایندگان مستقل یا توزیع کنندگان کمک می گیرد. به همین دلیل است که به آن فروش مستقیم می گویند. در این شیوه توزیع، شرکت از هزینه هایی معاف می شود که در تجارت سنتی نوعا به سبب وجود واسطه های فروش و تبلیغات ایجاد می شود. در فروش مستقیم دیگر نیازی به مکان تجاری برای عرضه خرده کالاها و یا تبلیغات پر هزینه نیست. در این شیوه، نمایندگان مستقل با به کارگیری بسیاری از تمهیدات بازاریابی، کالاها و خدمات را به نحوی پویا به مجرای فروش می رسانند.

دوم، در این شیوه، نمایندگان مستقل این فرصت را می یابند که سازمان فروش مستقل و شبکه بازاریاب های خود را بسازند (اصطلاح زیر مجموعه تشکیل دادن هم از همین جا باب شده است). این نمایندگان درصدی از درآمد را به دست می آورند، که ماهانه از طریق شبکه ای که ساخته اند حاصل می شود. در برخی سطوح شبکه، کمیسیون بیشتری نسبت به دیگر سطوح پرداخت می شود.

روی کاغذ، منطقی که پشت بازاریابی شبکه ای نهفته است ساده است، اما در عمل، کار دشواری است. از یکسو، توزیع کنندگان به منظور تهیۀ کالاها و خدمات مطلوب و با کیفیت و نیز ایجاد سیستم های حمایتی (نظیر آموزشهای لازم، بازاریابی، فروش، ارائۀ خدمات به مشتریان و رشد شخصی) به شرکت بازاریابی شبکه ای وابسته اند. و از سویی دیگر، دوام شرکت مشروط است به این که توزیع کنندگان سیستم موجود را یاد گرفته و به کار بندند و آن را به توزیع کنندگانی در سازمان فروششان هم آموزش بدهند که حمایتشان را برعهده گرفته اند. شکست یا موفقیت نهایی یک شرکت بازاریابی شبکه ای به شدت وابسته است به کارایی سیستم آن و نیز توانایی افرادش در آموزش و پیروی از آن سیستم. برای انجام گرفتن این مهم، اعضای فعال در این تجارت، جدا از داشتن خصایصی چون انصاف و عدالت، باید متعهد و مشتاق باشند و حس همکاری در وجودشان باشد.

شرکت های بازاریابی شبکه ای در واقع حکم سازندۀ دستگاهی را دارند که اسباب موفقیت توزیع کنندگان آنها را فراهم می آورد. هیلتون جانسون، بنیانگذار دانشگاه بازاریابی شبکه ای که آموزشهای لازم را به بازاریابهای شبکه ای فعال ارائه می کند، می گوید:« افراد می توانند در خانه با سرمایۀ خیلی کم کارشان را شروع کنند و تمام ابزار آموزشی و حمایتهای لازم را مستقیما از شرکت و کسی که حمایت از آنها را به عهده گرفته است، دریافت کنند.

بازاریابی شبکه ای نتیجه می دهد، چرا؟ چون به همۀ مردم فرصت می دهد بدون سرمایۀ کلان و یا مهارتهای فراوان به موفقیت مالی برسند.» گوین اسکات، بازاریاب شبکه ای که با شرکت کلینز در بریتانیا کار می کند، با تمام وجمود با این گفته موافق است ( شکرت کلینز محصولات خانگی مختلفی را از طریق کاتالوگ می فروشد) و در این باره می گوید:« پیروی از یک سیستم منطقی که قبلا امتحان خود را پس داده است، کار خیلی راحتی است.»

دلایل کارآیی بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ)

حتی در کشورهایی که به لحاظ اقتصادی قوی هستند، بسیاری از مردم نیازمند درآمد اضافی اند. تاد اسمیت، بازاریاب شبکه ای شرکت رکسال شوکیس اینتترنشنال که فروشندۀ انواع محصولات بهداشتی و غذایی است، در این باره می گوید: «بیشتر مردم چون درآمد بخور و نمیری دارند، نمی توانند چیزهایی را که واقعا دوست دارند بخرند یا بچه هایشان را به دانشگاه بفرستند؛ و از آنجایی که شغل تمام وقتشان جوابگوی نیازهایشان نیست، در کنار آن به تجارت پاره وقت بازاریابی شبکه ای هم مشغول می شوند. ریسک این کار پایین است و پتانسیل درآمدش بسیار بالا. از این رو همیشه نیاز به بازاریابی شبکه ای وجود خواهد داشت».

مردم هم از شغل هایی که خوشایندشان نیست فرار می کنند و هم به دنبال پول اند. آنها در بازاریابی شبکه ای به هر دوی این خواسته ها می رسند. ترکیب این دو وسوسه انگیزتر از آن است که بتوان از آن چشم پوشی کرد. کامی داونر اهل هونولولو در هاوایی می گوید:« غیر از بازاریابی شبکه ای، کجا می توانید تجارتی را تصور کنید که در ازای کمک به عرضۀ کالاها و خدمات، بیش از آنچه توقع دارید و شما برگرداند؟» او و شوهرش، که هر دو نظامی هستند، در شرکت انوایرو ـ تک اینترنشنال به کار بازاریابی شبکه ای اشتغال دارند و شهرتشان را مدیون محصولی هستند که بدون نیاز به آب، اتوموبیل را می شوید.

به نظر می رسد که آمریکایی ها بیش از هر چیز برای وقت ارزش قائلند؛ در بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) با کار کردن در خانه می توان وقت بیشتری داشت. چون نیاز به رفت و آمد هر روزه نیست. حتی نیاز به لباس پوشیدن هم نیست. طبق نظرسنجی سراسری مجلۀ مانی (پول) در سال ۱۹۹۷، ۶۴ درصد آمریکایی ها و ۶۸ درصد زنان گفته اند اگر قرار باش بین پول بیشتر و وقت بیشتر یکی را انتخاب کنند، وقت بیشتر را ترجیح می دهند. مجلۀ سبک زندگی با بازاریابی شبکه ای در اظهار نظری راجع به این نظر سنجی گفته است که این تمایل شدید به داشتن وقت بیشتر ممکن است به نحوی روزافزونی کارگران ناراضی آمریکایی را به بازاریابی شبکه ای سوق دهد تا تجارتی از آن خودشان را راه بیندازند.

کالاها و خدمات ارائه شده در این تجارت جذابند و مردم را به این حرفه جذب می کنند. بازاریابهای شبکه ای در امر عرضۀ کالاها و خدمات پیشتازند.

آنها غالبا معرفی کنندۀ محصولات و خدمات جدید به مردم اند. نمونۀ بارزش، کارت های تلفن است. همان طور که می دانید می توان این کارتها را به راحتی با قیمت مناسب از فروشگاه ها تهیه و برای تماس های راه دور از انها استفاده کرد. این کارتها را بازاریابهای شبکه ای وارد بازار کردند. هیلتون جانسون می گوید:« مردم نگاه مثبتی به محصولی دارند که از طریق بازاریابی شبکه ای معرفی می شود؛ و نهایتا شیفتۀ آن می شوند آنها می خواهند همه را از تجربه خودآگاه کنند و در طی این کار، کسب و کاری راه می اندازند.

بازاریابی شبکه ای

تفاوت بین شرکت‌های هرمی و بازاریابی شبکه ای

فدراسیون WFDSA یک سازمان غیردولتی و داوطلبانه در سطح جهانی است که در سال ۱۹۷۸ تأسیس شده است و به عنوان نماینده انجمن های فروش مستقیم، با عنوان فدراسیون جهانی انجمن های فروش مستقیم شناخته می شود. این فدراسیون مشتمل بر بیش از ۵۸ انجمن فروش مستقیم و یک فدراسیون منطقه ای است. یک نماینده از هر انجمن در آن مشغول به فعالیت است و دارای تعدادی اداره جهانی و منطقه ای است. رسالت این انجمن ایجاد درک از صنعت فروش مستقیم و حمایت از جهانی سازی صنعت فروش مستقیم است.

این سازمان قوانین و قواعدی را برای فعالیت شرکت های بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) معرفی کرده است که قبل از ورود و شروع فعالیت در یک شرکت باید این موارد را بررسی کرد.

یکی از این قوانین، محصول مصرفی و به قیمت است که هیچ کدام از شرکت های هرمی محصولی نداشته و فقط جایگاهی در هرم را در ازای پول به شما ارائه می دهند. شرکت های شبه نتورک مارکتینگ که خود را شرکت ام ال ام معرفی کرده و به ارائه محصول غیر مصرفی با قیمت بالا و فروش جایگاه، افراد را ترغیب به فعالیت می کنند.

در اکثر کشور های دنیا از جمله ایران شرکت های هرمی و شبه نتورک غیرقانونی هستند. از سال ۷۷-۷۸ این شرکت ها وارد ایران شدند که با توجه به بی اطلاعی مردم و دولت ها نسبت بازاریابی شبکه ای توانستند افراد زیادی را جذب کنند و درآمد زیادی به دست بیاورند. این روند تا سال ۱۳۸۸ ادامه داشت که دولت تمام این شرکت ها پلمپ کرد و افراد متصدی آن ها را دستگیر و محاکمه کرد.

بازاریابی شبکه ای از نظر قانونی

در سال ۱۳۹۰ مجلس شورای اسلامی طرح بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) را که جزئی از تجارت الکترونیک است را قانونی اعلام کرد و وزارت صنعت، معدن و تجارت مجری اجرای این طرح شد. در سال ۱۳۹۴ صنف بازاریابی شبکه ای توسط تاق اصناف ایران با همکاری دبیر خانه هیأت عالی نظارت و وزارتخانه های اطلاعات و ارتباطات و فناوری اطلاعات تایید و به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجرت رسید. تمام فعالیت شرکت ها و بازاریاب ها توسط دبیرخانه کمیته نظارت بر علمکرد شرکت های بازاریابی شبکه ای و کسب و کارهای مجازی بررسی و نظارت می شوند.

شما با بررسی نماد شرکت می توانید به قانونی یا غیر قانونی بودن کار شرکت پی ببرید. اگر رنگ این نماد سبز بود یعنی مجاز به فعالیت است. اگر زرد بود یعنی مجاز به فعالیت یکماهه برای رفع ایراد و در پایان اگر قرمز بود یعنی موقتا بمدت شش ماه تعلیق شده است. رنگ سیاه هم نشان دهنده اتمام مجوز فعالیت آن شرکت می باشد.

حکم شرعی بازاریابی شبکه ای

حکم شرعی بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ)

از زمان قانونی شدن بازاریابی شبکه ای در ایران بحث و جدل های زیادی بین علما و مراجع در مورد حلال یا حرام بودن درآمد این فعالیت پیش آمده است. آیت الله مکارم شیرازی به یقین اعلام کردند که بازاریابی هرمی حرام است و باعث شدند دوباره شرعی بودن این حوزه در شورای نگهبان مورد بررسی قرار گیرد. این شورا سپس با بررسی دقیق تر، عدم مغایرت بازاریابی شبکه ای با موازین شرعی را اعلام کرد و به تمام شایعات و شبهات پیان داد.

سید علی خامنه‌ای : چنانچه آیین‌نامه مزبور از نظر شورای محترم نگهبان مورد تأیید باشد، فعالیت اقتصادی بر طبق آن فی نفسه اشکال ندارد.

احمد جنتی (دبیر شورای نگهبان): ” بند ب و ج ماده (۱) آیین نامه اجرایی چگونگی صدور و تمدید پروانه کسب و نحوه نظارت بر افراد صنفی در فضای مجازی و ماده (۱) دستور العمل تأسیسی و نحوه فعالیت و نظارت بر شرکت‌های بازار یابی شبکه‌ای “با قاعده فقهی” اکل مال به باطل” مغایر است و خلاف موازین شرع شناخته نشد.

ناصر مکارم شیرازی : به دو دلیل این نوع فعالیتهای مرموز اقتصادی مشروع نیست: دلیل اول اکل مال به باطل: گرفتن پورسانت از بازاریاب‌های مع الواسطه یا سطح دوم به بعد اکل مال به باطل محسوب می‌شود، که به تصریح قرآن مجید (وَلَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْبَاطِلِ) حرام است. دلیل دوم قاعده لاضرر مقتضای قاعده لاضرر، این است که هرگونه ضرر زدن به خود و دیگران مجاز نیست. این قاعده دلیل دیگری بر، حرمت فعالیت شرکت‌های هرمی و شبکه‌ای است زیرا هنگامی که ۹۰درصد و گاه بیشتر و حتی در برخی موارد ۹۹درصد اعضای شرکت گرفتار ضرر و خسران می‌شوند و تنها گروه اندکی که در رأس قاعده قرار دارند سود می‌برند، بر حاکم شرع لازم است مانع فعالیت چنین شرکت‌هایی شود. یعنی برفرض که طبق عناوین اولیه شرکت‌های فوق مشکلی نداشته باشند، طبق عنوان ثانوی لاضرر کار آنها حرام است.

امتیاز دهی به این مطلب
100%
امتیاز مطلب

لطفا برای ارتقا وب سایت به این مطلب رای دهید.

  • کیفیت محتوا
  • اطاعات درست و صحیح
منبع اختصاصی
از طريق اصناف بازاریابی شبکه ای شورای نگهبان

دیدگاه خود را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.